ΑΝΟΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ


Τι είναι ανοσοθεραπεία;

Είναι η θεραπεία που ενισχύει την ανοσολογική άμυνα του οργανισμού έναντι του καρκίνου. Η ανοσολογική απάντηση του οργανισμού, έναντι κάθε αναγνωριζόμενης ξένης απειλής (αντιγόνο), δεν ισχύει για τα καρκινικά κύτταρα, που έχουν τρόπο να ξεγελούν την ανοσολογική άμυνα. Η ανοσοθεραπεία στοχεύει ακριβώς στο να κάνει αναγνωρίσιμα και να καταστρέφει τα καρκινικά κύτταρα.

Με ποιούς τρόπους επιτυγχάνεται;

Το ανοσολογικό σύστημα του οργανισμού, χρησιμοποιεί σημεία στα
Τ-λεμφοκύτταρα, που λέγονται σημεία ελέγχου (checkpoints), τα οποία πρέπει να ενεργοποιηθούν απο το ξένο αντιγόνο για να γίνει η καταστροφή του απο τα
Τ-λεμφοκύτταρα.

Τα καρκινικά κύτταρα έχουν τρόπους να αδρανοποιούν τα
Τ-λεμφοκύτταρα. Πως το καταφέρνουν ;

Στα Τ-λεμφοκύτταρα, υπάρχει μια πρωτείνη στα σημεία ελέγχου
(PD-1 checkpoint protein) η οποία όταν συνδεθεί με έναν υποδοχέα (PD-L1), που υπάρχει στα φυσιολογικά αλλα και στα καρκινικά κύτταρα, αναστέλλει τη δράση των Τ-λεμφοκυττάρων.

Είδη ανοσοθεραπείας

α) Moνοκλωνικά αντισώματα που στοχεύουν στην αναστολή της PD-1
[pembrolizumab(keytruda), nivolumab(opdivo)]

β) Μονοκλωνικά αντισώματα που στοχεύουν στον υποδοχέα PD-L1,
αναστέλλοντας τη σύνδεση με την PD-1 [atezolizumab(tecentriq),
avelumab(bavencio), durvalumab(inflinzi)]

γ) Μονοκλωνικά αντισώματα που αναστέλλουν την CTLA-4, μια πρωτείνη που
αναστέλλει η ίδια τα Τ-λεμφοκύτταρα [ipilimumab(yervoy)]


• Που χρησιμοποιείται;

Στο κακόηθες μελάνωμα είναι θεραπεία εκλογής και βλέπουμε και πλήρη ύφεση μεταστατικής νόσου. Στον καρκίνο του νεφρού προσφέρει σημαντικό όφελος είτε μόνη,είτε σε συνδυασμό με αντιαγγειογενετικούς παράγοντες (υπό μελέτη).
Επίσης στο μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονος με υψηλή έκφραση
PD-L1 (>50%), είναι θεραπεία α’ γραμμής. Ακόμη, στη νόσο του Hodgkin’s και στο καρκίνο του ουροποιητικού χρησιμοποιείται με καλά αποτελέσματα, σε υποτροπή, μετά χημειοθεραπεία. Επίσης έχει καλά αποτελέσματα σε μεταστατικό καρκίνο παχέως εντέρου με μικροδορυφορική αστάθεια
(MSI high).

Τοξικότητα ανοσοθεραπείας

α) Πολύ υψηλό κόστος (financial toxicity)

β) Η άρση της αναστολής των Τ-λεμφοκυττάρων, συνεπάγεται εκτός απο την προσβολή των καρκινικών κυττάρων, και δυνητική προσβολή κάθε οργάνου του σώματος. Ετσι έχουμε σοβαρές – ίτιδες – (πνευμονίτιδες, εντερίτιδες, ηπατίτιδες
θυρεοειδίτιδες, νεφρίτιδες, αρθρίτιδες, μυοκαρδίτιδες, υποφυσίτιδες, δερματίτιδες), οι οποίες πρέπει να αντιμετωπίζονται δραστικά και άμεσα με ανοσοκατασταλτική θεραπεία (κυρίως κορτικοειδή), αλλιώς οδηγούν σε σοβαρές επιπλοκές.

• Ραγδαία επιδείνωση της νόσου (hyperprogressive disease)

Η πλέον ανησυχητική παρενέργεια της ανοσοθεραπείας που παρατηρήθηκε στον μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονος, είναι η ραγδαία επιδείνωση της νόσου σε ποσοστό 10-16% των ασθενών (Ferrara R. et al. 2017 Esmo Congress, Abstract 1306 PD ) . Δυστυχώς μέχρι στιγμής δεν υπάρχει κάποιος δείκτης που να προβλέπει ποιος ασθενής θα παρουσιάσει ραγδαία επιδείνωση με την ανοσοθεραπέια.

• Επιλογή ασθενών για ανοσοθεραπεία

Στην προσπάθεια να χορηγηθεί ανοσοθεραπεία μόνο σε ασθενείς που θα ωφεληθούν απο αυτήν, έχουν βρεθεί βιοδείκτες [ α) PD-L1 β) tumor mutation burden] σε υλικό βιοψίας του όγκου, που όσο μεγαλύτεροι είναι τόσο καλύτερη θα είναι η ανταπόκριση στην ανοσοθεραπεία.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Η ανοσοθεραπεία είναι σημαντική προσθήκη στις θεραπευτικές επιλογές του ογκολόγου εάν χρησιμοποιείται στους ασθενείς που θα ωφεληθούν, βασιζόμενη στους βιοδείκτες που ήδη υπάρχουν και σε άλλους ακριβέστερους που θα έχουμε στο μέλλον . Έτσι εντάσσεται στη συνολική ογκολογική αντιμετώπιση που περιλαμβάνει α) χειρουργική επέμβαση β) ακτινοθεραπεία γ) ορμονοθεραπεία δ) χημειοθεραπεία ε) στοχευμένη θεραπεία στ) ανοσοθεραπεία.

Αθηνα, Μάρτιος 2018

Παυλάκης Γεώργιος

Ογκολόγος

Leave a Reply

Your email address will not be published.